Goryczka żółta
Bylina o bardzo grubym kłączu i korzeniu oraz różyczce szerokoeliptycznych liści. Dopiero w 4-8 roku wyrasta ze środka różyczki wysoka, dęta łodyga o liściach naprzeciwległych, siedzących. W kątach górnych liści skupione są duże, żółte kwiaty. Owocem jest torebka zawierająca oskrzydlone nasiona (rysunek). Gatunek ten, pochodzący z Karpat, spotykany jest, choć rzadko, w górach Europy i Azji. W wielu krajach, m. in. w Polsce, podlega ochronie i dla celów leczniczych trzeba go uprawiać.
Zbiera się kłącza z korzeniami (Radix Gentianae) roślin starszych (w wieku do 7 lat), które już kwitną. Surowiec czyści się szybko i natychmiast suszy, najlepiej w suszarni, w temperaturze 40 °C. W ten sposób unika się fermentacji, a korzeń pozostaje żółty. Zawiera on gorycze gli-kozydowe, m. in. gencjopikrozyd, amaro-gentiinę, alkaloidy i cukry. Ma smak bardzo gorzki. Jest środkiem pobudzającym czynności wątroby, pęcherzyka żółciowego i wydzielanie soku żołądkowego.
Stosowany jest także jako środek wzmacniający, zwłaszcza po przebytych chorobach. Zażywa się korzeń, co najmniej na pół godziny przed posiłkiem, w postaci proszku (0,5-1 g jednorazowo), bądź odwaru. Korzeń wchodzi również w skład nalewki żołądkowej (Tinctu-ra amara). W dużej dawce może wywołać bóle głowy.
Korzeń używany jest przez przemysł spożywczy i do produkcji gorzkich likierów. W tym celu korzenie suszy się powoli; nabierają one wówczas brunatnoczer-wonej barwy.
