Marzanka wonna
Bylina tworząca rozległe kobierce w widnych lasach liściastych. Ze splątaniny korzonków icienkich kłączy podziemnych wyrastają na początku wiosny łodygi podnoszące się, z okółkami liści lancetowatych, o szorstkim brzegu. Łodygi kończą się podbaldachem złożonym z białych, pachnących kwiatów. Owocem jest podwójna rozłupnia pokryta szczecinkami. Jest to gatunek pospohty w Europie, Azji i Ameryce, zbierany, a nawet uprawiany od średniowiecza. Służył jako dodatek do napojów alkoholowych i tytoniu.
Zbiera się ziele (Herba Asperulae). Ścina się ostrożnie całą roślinę i suszy szybko w cieniu lub w suszarni w temperaturze do 40 °C. Ziele nie powinno zbru-natnieć. Wydziela zapach kumaryny (jak siano) i ma gorzki smak. Należy je przechowywać w zamkniętym pojemniku, w ciemności. Zawiera przede wszystkim glikozyd uwalniający po hydrolizie kuma-rynę, a ponadto garbniki i gorycz. Jako uspokajające stosowane jest w przypadku nadmiernej pobudliwości lub przemęczenia, jako rozkurczające - w przypadku kołatania serca i w celu uregulowania tętna oraz przeciw bezsenności u dzieci i osób starszych.
Sporządza się napar (*/2 łyżki ziela na szklankę wody), który pije się 2-3 razy dziennie. W większej dawce marzanka może spowodować zawroty i bóle głowy oraz wymioty. Zewnętrznie używa się jej do kąpieli lub okładów leczących ropiejące rany, choroby skórne i wrzody.
